De Amerikaanse windmotor in Goingarijp
De windmotor op de
wereldtentoonstelling
Het prototype van de Amerikaanse windmotor is in 1854 door een Amerikaan
ontworpen en helemaal van staal gemaakt. Al bij weinig wind kan de molen
dienst doen en hij kan zich, éénmaal in bedrijf, zelfstandig afstellen
naar windrichting en windsterkte.
Op de wereldtentoonstelling in
Rond 1900 kwam de windmotor via Duitsland naar Nederland onder de merknaam ‘Hercules Metallicus. Al snel kwamen er meer merken en typen. ‘Onze’ molen is een Slager-molen, gemaakt bij de fa. Slager uit Wolvega. Volgens informatie zou ‘onze’ molen de allerlaatste van dit type zijn, die bewaard is gebleven.
De molen in
Goingarijp
In Friesland zijn er honderden windmotors geweest. In
Goingarijp stonden er vijf. De boeren hadden
de molens onder hun beheer. Later gebruikten de boeren bij windstilte de
tractor om de molen aan te drijven. En nog later zijn de molens
vervangen door elektrische gemalen, zoals ‘Us
Gemaal’ bij Terkaple.
Rond oktober 2004 werd door dorpsgenoten geopperd om bij de ingebruikname van de dorpsvernieuwing niet voor beeldende kunst te kiezen maar voor een cultuur historisch object in ons dorp. Op de ledenvergadering werd het idee om de ‘wynmotor’ terug te brengen in ons dorp, voornamelijk positief onthaald.
Een bak roest in een
weiland nabij Wolvega
Via Monumentenzorg kwamen we op het spoor van een roestige molen in de
Rottige Meenthe; achter
Wolvega lag hij in een weiland. Een aantal dorpsgenoten
togen in hun wagen en vonden daar de molen.
Uit hun aantekeningenschrift:
- windrad diameter
-
-
-
-
-
-
De heren waren enthousiast. Er werd een commissie gevormd die de praktische en technische zaken zou onderzoeken. Er werd informatie ingewonnen, bij de eigenaar Staats Bosbeheer, bij Van der Meer uit Broek, Bergstra uit Sneek en Bakker-IJlst. Samen met een aantal leerlingen van het ROC is de molen gerestaureerd. Bovendien is er veel energie gestopt in het vinden van sponsors. De begroting van het project lag rond de € 20.000.
Juni 2007 was het zover en werd de molen van Goingarijp officieel op de wind gezet door burgemeester Kuiper en de vier studenten van het ROC, Simon van der Bij, Jeroen Bruinsma, Ezli Looy en Jan Schaap, onder toeziend oog van hun leermeester de heer Feenstra en de inwoners van Goingarijp.
In de werkgroep van de Amerikaanse Windmolen zaten: A. Hooysma, H. Brink, A. van der Wal, M. Bleeker, H. Siesling en J. Rypkema.